หนุมานคือตัวแทนชายไทยในอดีต : ตอนที่ ๑

โดย Pongpat Aus.

 

     หากจะกล่าวถึง วัตถุมงคลเครื่องรางของขลัง "หนุมาน" คงจะไม่มีใครไม่รู้จักวัตถุมงคลชนิดนี้  หนุมานคือวัตถุมงคล ที่บรรดาพระเกจิอาจารย์ หรืออาจารย์ผู้ทรงคุณทางไสยเวทย์ในสมัยโบราณเป็น ต้นมา นิยมสร้างขึ้นเพื่อให้บรรดาลูกศิษย์ลูกหาพกพาติดตัว วัสดุมวลสารที่นำมาสร้างก็มีมากมาย ทั้ง ดินอาถรรพ์ เนื้อผง เนื้อว่าน โลหะ เขี้ยว เขา งา ไม้แกะ  สุดแต่อาจารย์ผู้สร้างจะขวนขวายหามา ตามตำรับตำรา ในสายวิชาของตน

        "หนุมาน" ปรากฎตัวในวรรณคดี "รามยณะ" ของประเทศอินเดีย และ "รามเกียรติ์" ของประเทศไทย  กล่าวถึงลิงเผือก มีสีขาวเป็นสีประจำกาย เมื่อสำแดงฤทธิ์จะมี ๔ หน้า ๘ มือ หาวเป็นดาวเป็นเดือน นอกจากนี้ ยังมีลักษณะประจำกายอื่น ๆ อีก เช่น สวมกุณฑล มีขนเพชร มีเขี้ยวเป็นแก้ว และ หาวเป็นดาวเป็นเดือน  ทำหน้าที่เป็นหนึ่งในขุนพลทหารเอกของกองทัพพระราม

        เมื่อกล่าวถึงสังคมไทยในสมัยก่อน  เราได้รับอิทธิพลความเชื่อมาจากศาสนาพราหม์ฮินดู ในยุคกรุงศรีอยุธยาถึงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ชายไทยนิยมรับราชการ คราบ้านเมืองมีศึกสงคราม ทั้งฝ่ายทหารและพลเรือน ก็ต้องถือหอกดาบ ขี่ม้าออกรบพุ่งกับข้าศึกอริราชศัตรู  ย่อมต้องมี "วัตถุมงคลเครื่องรางของขลัง" พกพาติดตัวไปคุ้มครองป้องภยันตรายในสมรภูมิสงคราม หากจวนตัวสิ้นของดีนอกกาย ก็ยังมีคาถาอาคม ล่องหน กำบังกาย อันเป็นเรื่องอัศจรรย์เร้นลับแต่ครั้งโบราณกาล คณาจารย์ในยุคก่อน จึงได้คิดทำหนุมาน ขึ้นมา ด้วยในวรรณคดีรามเกียรติ์นั้น หนุมานเป็นขุนพลเอกของพระราม พระรามเจ้านายทรงใช้ไปรบศึกสมรภูมิใด ก็รบได้ชัยชนะทุกครั้ง ทั้งหนุมานยังมีคุณสมบัติฆ่าไม่ตาย คือแม้สิ้นชีพ ลมพัดพามาต้องกายคราใด ก็กลับฟื้นคืนชีพขึ้นมาได้ทุกครั้งไป

        ตัวหนุมานเองนั้นก็มีคุณสมบัติเด่นชัด คือความซื่อสัตย์ภักดีต่อเจ้านาย เช่นเมื่อคราวศึกกุมภกรรณ กล่าวถึงตอนเมื่อพระลักษณ์ผู้ซึ่งเป็นพระอนุชาของพระราม โดนหอกโมกศักดิ์  อาวุธของกุมภรรณอุปราชเมืองลงกา หอกนี้มีฤทธิ์มาก ขนาดหอกขึ้นสนิม ลับไม่เสร็จ แต่ก็ยังพุ่งปักอกพระลักษณ์ได้  หนุมานดึงเท่าไหร่ก็ไม่หลุด ถ้าพระอาทิตย์ขึ้นเมื่อไหร่พระลักษณ์ต้องตาย หนุมานต้องพลีชีพ เหาะไปดึงราชรถของพระอาทิตย์ ไม่ให้ออกมาในยามเช้า พระอาทิตย์พิโรธแผดเผาหนุมานเป็นธุลี ลมพัดมาหนุมานก็คืนชีพแล้วเขาดึงราชรถของพระอาทิตย์ ครั้งแล้วครั้งเล่าอยู่เช่นนั้น แสดงถึงความเป็นลูกน้องผู้ภักดี ยอมพลีชีพเพื่อเจ้านาย ซึ่งในสมัยก่อนนั้นการเมืองบ้านเรา ผลัดเปลี่ยนอำนาจบ่อย ชายไทยถือคติ มีนายเดียว...ไม่เป็นข้าสองเจ้าบ่าวสองนาย นายต้องโทษอันใด อานิสงค์ก็โดนกันถ้วนหน้าถึงทั้งบริวาร นายตายเราก็ตาย ชายไทยสมัยก่อนนั้นรักเกียรติสัจจะความกตัญญูยิ่งชีพ อันนี้คือคุณสมบัติความซื่อสัตย์ของหนุมาน และชายไทยในสมัยก่อนที่มีความคล้ายคลึงกัน

(หนุมานหยุดราชรถพระอาทิตย์)

        

       อีกเรื่องหนึ่งที่กล่าวถึงความเมตตาที่พระรามเจ้านายมีให้หนุมาน เมื่อคราวพระรามท่านทรงใช้งานหนุมานให้ไปสืบข่าว และมอบแหวนฝากไปมอบให้พระนางสีดา หนุมานทำการในครั้งนี้ เข้าทางคติไทย ใช้หนึ่งไปสอง นอกจากจะสืบข่าวได้ว่าพระนางสีดายังมีชีวิตอยู่ และมอบแหวนที่พระรามฝากมาแล้วนั้น หนุมานเล่นเผากรุงกาทั้งเมืองเสียวอดวายปราสาทราชวังราบเรียบลงเป็นหน้ากลอง แถมฆ่าพระโอรสของทศกัณฐ์ไปนับพันคน  เดือนร้อนถึงขนาดทศกัณฐ์ต้องไปเชื้อเชิญแกมบังคับให้พระวิษณุกรรม เทพผู้เป็นใหญ่ในการช่าง มาเนรมิตเสกสรรค์เมืองขึ้นมาใหม่ การกระทำคราวนี้ พระรามท่านทรงกริ้วนัก ถึงขนาดจะสั่งประหารหนุมาน ด้วยใช้หนึ่งไปสอง ทำเดือนร้อนกันถ้วนหน้า ทั้งยักษ์ทั้งเทวดา ดีไม่ดีเกิดท้าวทศกัณฐ์กริ้วขึ้นมา จะพาลโมโหโกธาฆ่าพระนางสีดาก็เป็นได้  แต่ไพร่พลฝ่ายลิงนั้นได้พากันทูลขอชีวิต พระรามท่านจึงทรงยกโทษให้  แสดงให้เห็นถึงความที่หนุมานนั้นเป็นที่รักที่เมตตาของเจ้านายได้เป็นอย่างดี ทำผิดแต่ไม่ได้รับโทษ แถมบรรดาเพื่อนพ้องลูกน้องลิงทั้งเล็กใหญ่ ก็พากันปกป้อง

     

       เรื่องสุดท้ายเห็นจะเป็นไฮไลท์ของชายทั่วไป อาจมิใช่แต่ชายไทยเท่านั้น คือความเป็น "ยอดนักรัก" หนุมานนั้นมีเมียมาก ไปทำงานที่ไหนก็ได้เมียที่นั่น  มีเมียไปทั่วทุกที่ ได้หมดทั้งสาวมนุษย์ สาวยักษ์ นางฟ้าเทพอัปสร  ชายไทยสมัยก่อนรับราชการ บ้านหลักอยู่กรุงเทพ ส่วนบ้านเล็กๆ ตามหัวเมืองจะมีมากน้อยเพียงใด ก็สุดแต่จะไปทำงานอยู่กี่จังหวัด กี่อำเภอ แล้วแต่ชั้นเชิงลีลาความเป็นนักรักของผู้นั้น

     จึงจะเห็นได้ว่า เครื่องรางหนุมานนั้น มิใช่การเสกสรรค์เอาตัวละครในวรรณคดีมาโดยไร้เหตุผล หากแต่เป็นสัญลักษณ์แทนคุณค่าในสิ่งๆ นั้น คือหนุมานเป็นตัวแทนความซื่อสัตย์จงรักภักดีต่อเจ้านาย ความเป็นผู้ที่เจ้านายเมตตารักใคร่เอ็นดู ความฉลาดเฉลียวว่องไว เอาการเอางาน มุมานะจนงานที่ได้รับมอบหมายสำเร็จลุล่วง ความเป็นยอดขุนศึก นักกลยุทธ์  ความไม่ยอมแพ้อะไรง่ายๆ  ความถ่อมตน ซึ่งหากผู้ใดมีคุณสมบัติเหล่านี้ ก็ล้วนแต่จะประสบความสำเร็จในหน้าที่การงานทั้งสิ้น 

เครื่องรางหนุมานของ หลวงพ่อสุ่น วันศาลากุน จังหวัดนนทบุรี